فرا نگاه

پسرک فال فروش

fara-negah — Wed, 16 Jul 2008 08:18:35 GMT

کودک اینگونه نگاهم مکن .

مرا در هم می شکنی. خردم می کنی. کودک اینگونه _ تمنا می کنم _ نگاهم مکن !!
کودک کدام عدالت است که تو را مجبور کرده مشق فردایت را کنار پیاده رو بنویسی؟ پیاده رویی که معبر عابران متجدد و تجمل گرای دنیای امروز است .
سرت را برگردان و کت وشلوار های اتو کشیدیشان و شکم های چاقشان را نظاره کن!
سرت را برگردان و بنگر که چگونه بی خیال از حضورمان درباره ی ران های کشیده ی خواهرت یا خواهرم صحبت می کنند!
گوشت را تیز کن تا بشنوی از عکس برهنه مادرانمان چگونه سخن می گویند.
کودک! می دانم مجبوری! اما آن فال حافظ را از آنجا بردار . به چه کسی این ها را می فروشی ؟
به مردمان کثیف شهر سیاهی که با دو کلمه عربی، خدا را هم راضی می کنند تا سرنوشت دختری را به لجن بکشند ؟
به عشاقی که طول عشقشان تا پایان اولین برهنگیست ؟
به دخترانی که برای چند شب هم آغوشی با دیگری، حاضرند لطف کنند !!! و از تو فالی به افتخار آن دیگری بخرند ؟

عکست را که نگاه می کنم ، می بینم شهرمان چه ظالمانه تو را با خط سفید دوداندودی از دیگران جدا کرده است . ترازویت را آن سوی خط که هستی بکشان تا اگر کسی آمد تا وزن خود ، لباسها و غذایی که خورده را یکجا بکشد ، حداقل برای ثانیه ای که شده دنیای تو را لمس کند . گرسنگیت را که نه اما گرسنه بودنت را بفهمد. خستگیت را که نه اما شاید دست پینه بسته ات را ببیند.
اینگونه نگاهم مکن کودک! می دانم من نیز مقصرم . نه به اندازه ی آن سوار بر ماشین چندین میلیونی . نه به اندازه ی این از ما بهتران . نه به اندازه ی آن بازاریی که به نام خدا نان در می آورد و نه به اندازه ی ... خدا ، اما می دانم من هم مقصرم !
اینگونه نگاهم مکن ...!!

نوشته بالا خواب را در چشم تر انسان می شکند! جمله جمله اش فریاد است بر من بر تو! این چند سطر بسیار زیبا را طه نوشته است طه ولی زاده! وبلاگش را حتما ببینید!

«اسامه بن لادن کجاست؟»

fara-negah — Fri, 30 May 2008 05:32:08 GMT

از سایت : نون والقلم

این روزها فيلمي بر پرده سينماهاي جهان است

با عنوان«اسامه بن لادن کجاست؟»« WHERE IN THE WORLD OSAMA BIN LADEN»اين فيلم مستندو انتقادی به كارگرداني مورگان اسپارلاک«Morgan Spurlock» در ظاهر شرح تلاش وي در كشورهاي خاورميانه اي براي يافتن اسامه بن لادن است اما در واقع ارايه دهنده تكامل سبك خبري موسوم به «سبك خبري اول شخص» است كه در آن گزارشگر بدون آنكه صرفا راوي خبر يا تهيه كننده يك مصاحبه از منابع دست دوم و سوم باشد،خود به تنهايي كمر همت مي بندد و به يك نوع ماجراجويي خبري براي كشف حقيقت دست مي زند، به عبارت ديگر تهيه كننده گزارش بيش از هرچيز ديگر از «خويشتن» براي كشف حقيقت بهره مي برد و گويي قبول مي كند كه «موش آزمايشگاهي »فرضيه اي باشد كه آن فرضيه را محور گزارش خود قرار داده است.

گزارشگران سبك خبري اول شخص براي تهيه گزارش خود بيشتر بر توانايي هاي فردي و ميزان جسارت و كنجكاوي خود تكيه دارند و بيش از آنكه منتظر پاسخ مثبت روابط عمومي ها يا مسوولان باشند خود را آماده بررسي وقايع و تحليل منطبق بر واقعيت مي كنند. فيلم« اسامه بن لادن كجاست؟» البته اولين تجربه اسپارلاك نيست و او پيشتر نيز با ساخت فيلم «SUPER SIZE ME»جلوه اي ديگر از گزارش مستند به سبك اول شخص را نشان داد.اسپارلاك در اين فيلم براي كشف ميزان زيانبار بودن محصولات غذايي «مك دونالد »تصميم گرفت كه سي روز تمام و آن هم با حضور دوربين زند، صرفا از محصولات مك دونالد استفاده كند تا تماشاگران به واقعيت پنهان در وراي تبليغات پر طمطراق آن پي ببرند.نتيجه البته شگفت انگيز بود و تماشاگران مشاهده كردند كه چگونه در اواخر فيلم ،وضعيت سلامتي اسپارلاگ بر اثر بالا رفتن ميزان چربي و افزايش وزن ،رو به وخامت رفت.

مايكل موربه فاصله بسيار كمي از فيلم SUPER SIZE ME اسپارلاك ،مستند فارنهايت11/9 را روي پرده سينما برد .اين فيلم كه ساختاري شبيه فيلم «بولينگ براي كلمباين» Bowling for Columbine را داشت در واقع جلوه اي ديگر از سبك گزارش خبري موسوم به سبك اول شخص است .مايكل مور در فيلم بولينگ براي كلمباين خود به تنهايي دست به ماجراجويي و كنجكاوي زد تا پرده از واقعيت هاي مربوط به خريد و فروش آزادانه سلاح در آمريكا بردارد و در فارنهايت11/9نيز به تكرار اين تجربه در مورد حادثه 11 سپتامير دست زد.مايكل مور اكنون فيلم «سيكو »Sickoدرمورد واقعيت هاي تكان دهنده «سامانه ناکارآمد درمان و بهداشت آمريكا» را بر پرده سینماها دارد اما بايد اذعان كرد آثار اسپارلاك به لحاظ انكه خود گزارش گر سپر بلاي تجربه خبري پر مخاطره است بيش از مايكل مور مصداق شيوه خبري اول شخص است.

آغاز استفاده جدي از روش اول شخص در حوزه رسانه با نام «نيكي تيلور»Nicky Taylor گره خورده است.اين روزنامه نگار بريتانيايي به تبعيت از اسپارلاگ و براي اثبات خطرات شرب خمر و ضرورت وضع قوانيني براي گسترش آسيب هاي فردي و اجتماعي آن يك ماه تمام هر روز به كافه هاي مشهور لندن مي رفت و ضمن به خدمت گرفتن گروهي از محققان روزانه گزارشي از وضعيت نامطلوب سلامتي خويش را در ستون مخصوص به خود چاپ مي كرد تا همگان فارغ از خبرهاي جسته و گريخته رسانه اي شاهد باشند كه سلامت يك روزنامه نگار به دليل مصرف مشروب چگونه در معرض خطر قرار گرفته است.تیلور بعدها به هلند سفر کرد و به تکرار تجربه ای مشابه در مورد مصرف حشیش دست زد(هلند تنها کشوری است که مصرف حشیش در آن منع قانونی ندارد).

ویژگی های سبک خبری «اول شخص»:

با جمع بندي آنچه تاكنون نوشتم بد نيست به شكل خلاصه به ذكر ويژگي هاي سبك خبري اول شخص بپردازيم:

1-انتخاب موضوع فارغ از شائبه هاي سياسي يا اقتصادي است و گزارشگر به سراغ موضوعي مي رود كه در نظر او عليرغم تاثير مخربش بر جامعه – به دليل آنكه فايده اقتصادي براي شركت ها يا روزنامه ندارد-مغفول مانده است.

2-روزنامه نگار يا خبرنگار در اين شيوه بيش از هر چيز به توانايي ها ي خود تكيه دارد و سرمايه اوليه اش ميزان كنجكاوي خويش است.

3-تهيه كننده گزارش در اين شيوه خبري از خود مايه مي گذارد و به جاي اميد بستن به لحظات قطعي يا جريان هاي موثر ،ترجيج مي دهد در مواقغع لزوم خود همچون موش آزمايشگاهي در خدمت كشف حقيقت باشد.

4-اگر عكاسان پاپاراتزي طفيلي فلان ستاره سینما هستند و اگر روزنامه ها وابسته به همكاري روابط عمومي ها،گزارش شيوه خبري «اول شخص» بي اعتنا به باور غلط عمومی يا گمانه زني هاي رسمي و غیررسمي خود به كشف حقیقت دست مي زند و ماجرا را از آغاز و بر اساس پرسش های خود آغاز می کند.بنابر اين استناد اين شيوه خبري بيش از منابع مختلف مبتني بر مشاهدات شخصي گزارش گر است و فرضيه نيز آنگونه خود گزارش گر تشخيص مي دهد مطرح و دنبال مي شود.

۵-شيوه خبري اول شخص از ارزشمند ترين شيوه هاي تهيه خبر و كشف حقيقت است ليكن بيشترين مخاطرات جاني و مالي و... نيز متوجه كساني است كه به دنبال اين شيوه خبري مي روند.

۶-تحقيقات نشان داده است كه ميزان اثرگذاري اين شيوه بيش از ساير شيوه هاست و مطبوعات غرب به تدريج شاهد گرايش روزافزون اصحاب رسانه به اين سبك خبري هستند.

آسیب شناسی شیوه خبری اول شخص:

شيوه خبري اول شخص هرچند اين روزها با استقبال محافل مطبوعاتي و مخاطبين رسانه هاي جهان مواجه شده است(2) اما مخالفاني نيز دارد .پرفسور آدريان مونك (Adrian Monck ) استاد دپارتمان رسانه دانشگاه سيتي لندن( City University London )معتقد است كه اولين بار شيوه خبري اول شخص در برنامه آمريكايي 60دقيقه با تهيه كنندگي دان هيوايت( Don Hewitt)تجربه شده است و نه در يك نشريه مكتوب ،بنابر اين خاستگاهي تلويزيوني و عوام پسندانه دارد.

مونك بر خلاف ديگر كارشناسان امور مطبوعات تداوم اين شيوه را چندان مطلوب نمي داندو معتقد است كه به دليل ماجراجويي ها و هيجانات موجود در اين شيوه به تدريج متوجه مي شويد كه تجربه هاي گزارشگر ماجراجو و هيجان هايي كه در طول تهيه گزارش بوجود مي آيد و در اختيار مخاطبين قرار مي گيرد از خود حقيقت و نتيجه گزارش پر اهميت تر مي شود و ماهيت خبري آن تحت الشعاع جنبه هاي تفريحي و هيجان انگيز گزارش قرار مي گيرد تا جايي كه در فيلم عناصر مطبوعاتي و رسانه اي فيلم به شدت كمرنگ مي شود. نقطه مقابل مونک کارشناسانی هستند که همچون ماجده ابو فاضل -از مدرسان رسانه دانشگاه آمريكايي بیروت-گسترش وبلاگ نویسی و شخصی نویسی را عامل عمده بوجود آمدن سبک اول شخص می دانند و تبعیت از آن را ضرورتی غیر قابل تغییرتلقي می کنند.خانم ماجده ابو فاضل البته نقص این شیوه را در جنبه های مالی آن می داند و معتقد است که این شیوه علاوه بر حس ماجراجویی به تمکن مالی خبرنگار و یا میزان حمایت سازمان های مستقل غیر دولتی از وی نیاز دارد و فقدان این مساله بکار گیری آن در جوامع توسعه نیافته را غیر ممکن می سازد.

مرد ایرانی

fara-negah — Thu, 01 May 2008 06:40:04 GMT

قبل از پرداختن به اصل مطلب لازم به این توضیحات است لابد که:

1 – توصیفات ارائه شده به نظر من مربوط به اکثریت مردان جامعه ایرانی است نه کل جامعه.

2 – غرض از پرداختن به این موضوع منفی نگری و نگاه به نیمه خالی لیوان نیست، بلکه به زعم من بیان بخشی از واقعیات موجود جامعه در جهت اصلاح و زدودن بنیان های رفتارهای منفی است.

3 – طبیعی است که رفتارهای ما یکسره منفی یا مثبت نیست بلکه ترکیبی از آنهاست که به جمعبندی به سمت مثبت یا منفی منتهی می شود.

4ـ و بالاخره درود و سپاس و قدردانی ام به تمام مردان آزاده و سربلند ی که سودای اعتلای انسان را در سر دارند.

· شکی نیست که مرد ایرانی بسیار غیور است، این غیرت چه بسا در مواقعی فوران کرده و چنان سر ریز می نماید که باعث میشود کوچکترین حرف و نگاه چپی به خواهر، مادر و یا سایر نوامیس دیگرش با بدترین پاسخها مواجه شده و چه بسا باعث آسیب رسیدن به فرد هتاک شده و یا بواسطه آن جدال خونینی در گیرد که منجر به آسیبهای جدی به هریک و یا دو طرف مخاصمه شود. ولی او اکثر مواقع بدترین حرفها و نگاه ها و رفتارها را نثار خواهر، مادر و یا سایر نوامیس دیگران مینماید بدون اینکه کمترین اثری از توجه به این تضاد رفتاری در او نمایان شود.

· مرد ایرانی اندر محاسن رعایت حقوق دیگران بسیار سخنسرایی میکند و حرفهای اساسی و قابل تامل میزند ولی معلوم نیست با وجود توجه به حقوق دیگران چرا همیشه دنیال آشنا و پارتی در جاهایی است که به نحوی کارش گیر است و ترجیح میدهد کارش زودتر از دیگران و فارغ از روالها و چارچوبهای عرفی و قانونی انجام پذیرد.

· مرد ایرانی پای منبر کسانی که به جز بازی با کلمات هنر دیگری ندارند ساعتها می نشیند بدون اینکه حتی یک جمله مفید از تمام سخنسرایی طرف دستگیرش شود ولی حاضر نیست یک دهم آن وقت را بگذارد و کتابی ارزشمند را مطالعه کند که او را با نحوه تفکر و اعتقادات صحیح آشنا میکند.

· مرد ایرانی به راحتی آب خوردن حرفهای بی ربط و خرافاتی را میپذیرد ولی به خود زحمت نمیدهد که در مورد چرایی این افکار و اعتقادات به بحث بنشیند و اندکی از وقت ارزشمندش را صرف علت و ریشه این اعتقادات کند.

· مرد ایرانی رعایت قانون رانندگی را نه به خاطر آسودگی زندگی خود و دیگران بلکه آنرا ناشی از اجبار و نظارت پلیس میپذیرد بنابراین کافی است که نگاه پلیس از او غافل شود او به سرعت شخصیت و ذات وجودی خود را به همگان نشان خواهد داد.

· مرد ایرانی لهجه و زبان خود را بالاتر و ارزشمندتر از زبانهای دیگران میداند و از نظر او دیگران با لهجه های متفاوت قابل تمسخر ودست اندازی هستند.

· مرد ایرانی به نسلهای گذشته خود به عنوان انسانهای بزرگی مینگرد که واجد صفات والای انسانی بوده اند ولی هیچگاه به صورت متقن و مشخص چند ویژگی مثبت آنها را نمیتواند بشمارد.

· مرد ایرانی در مراسمهای مختلف مذهبی و عزاداری بسیار دست و دلباز میشود و صدها شام و نهار را تقدیم به کسانی مینماید که خوردن و نخوردن آنها علی السویه است ولی حاضر نیست بخشی از هزینه آن را به کسانی تقدیم کند که بسیاری از مشکلات زندگی آنها را مرتفع خواهد کرد.

· مرد ایرانی به خاطر زیارت کربلا و مکه سخت ترین مشقات را تحمل میکند و در این راه از جان خود مایه میگذارد ولی چه بسا که از خویشاوندان و نزدیکان خود غافل است که ممکن است بسیار به کمک او نیازمند باشند.

در مورد تناقضات رفتاری مرد ایرانی مصادیق زیادی میتوان یافت ولی به مصداق عاقل را اشاره ای کافی است به همین اندک بسنده میگردد.

چه مقدار از ویژگیهای گفته شده و یا خصوصیاتی از این دست در رفتار ما قابل مشاهده است؟ آیا جرات این را داریم که خود را نقد کنیم و بنیانهای فکری و اعتقادی خود را زیر سئوال ببریم و نظام اعتقادی جدیدی مبتنی بر اصول صحیح که در آن توجه به شرافت انسانی در صدر اعتقادات و باورهای ما قرار داشته باشد پی ریزی نماییم؟ هر گونه تغییر قبل از هر چیز شهامت میخواهد تمام انسانهای بزرگ که خود را تغییر داده و منشا تغییرات عظیم در جهان شده اند این شهامت را داشته اند.

fara-negah — Mon, 21 Apr 2008 00:45:04 GMT

حمايت از زنان شاعر، خيانت به شعر زنان

از:احسان هاشمی

زن بودن يا نبودن،مساله اينست؟ اين پرسشي ست كه هرگاه در برابر هجمه اي به عنوان شعر زنان قرار مي گيري مي تواني از خود بپرسي.در زبان مردسالار فارسي، مردان شاعري مثل مؤلف اين سطور انتظار فراواني مي كشند تا زني از خويش برون آيد و كاري بكند.چرا شعر زنانه نوشته نمي شود؟چرا زن شاعر كم داريم؟ طرح اين مساله پرسشي ست كه پاسخش در حد تحمل يك يادداشت دويست كلمه اي نيست.اين نوشته سعي دارد اين متن را غلط خواني كند و وضعيت امروز شعر در حضور زنان و محضر مرداني را بازبيني كند كه شاعران زن را فرياد مي كشند، روي دوش ِ ميان مي گيرند و با خود به محافل و مجلات ادبي مختلف مي برند و جواب خانم هاي شاعر را سه بار مي دهند-

و نتيجه مي شود متن حاشيه، مي شود زن شاعري كه شعرش مهجور مي ماند،خوانده نمي شود،ديده مي شود؛هرچه آرايش غليظ تري داشته باشد ستون بهتري در مجلات و صندلي بهتري در محافل نصيبش مي شود؛پُف مي كند آنقدر كه به خودت مي بالي كه چندين فروغ و سيمين ديگر ظهور كرده، كه جنس ضعيف نگاهداشته شده ي زن اينبار ظهورش را با مردانگي اثبات مي كند و خيالات واهي ديگري كه وقتي به متن شعر زنان مي روي، غالبن از آن اقتدار چيزي نمي يابي، مگر شعري كه جنسيت شاعرش آن را سقط كرده،نگذاشته باليده شود،راهش را بيابد و خرجش را از زبان مردانه جدا كند و حقش را بگيرد.

آري،جامعه ي امروز ادبي ما شاعر زن را در ابتداي راه مقداري جلوتر از مرد شاعر قرار داده،بي و يا با بهره از جنسيتش به ياري نامش رفته،مطرحش كرده و در ادامه به آينده اش خيانت كرده،خلع لباسش كرده،لباسش را عوضي كرده. نه ، بسياري از اين ها كه مي بينيم شاعران زن نيستند،زن ِ شاعران هستند. زن بودن يا نبودن ، مساله اينست.

سه اصل برای نگاهی بهتر!

fara-negah — Thu, 03 Apr 2008 07:31:04 GMT

از : علیرضا طبیب زاده

می گویند هر گاه کسی بخواهد از حال و احوال ذهنی ملتی آگاهی پیدا کند می بایستی سری به ویترین کتابفروشی ها ی کشورشان بزند.

در سفری که چند سال پیش به ایران داشتم این مسئله را به بوته ی آزمایش گذاشتم و با دید دیگری از جلو کتابفروشی ها رد شدم والحق که این گفته درست از آب در آمد. از ویترین کتابفروشی های سالن انتظار فرودگاه مهرآباد و کتابفروشی های جلو دانشگاه و کنار خیابان در تهران گرفته تا ...

آیا مسلمانان بی اخلاق اند؟

fara-negah — Thu, 03 Apr 2008 01:20:04 GMT

از : کتاب "اسرار اللطیفه و الکسیله " کتب کهن اثر: ابولحسن کسلانی

"خواجه نصیر الدین " دانشمند یگانه ی روزگار در بغداد مرا درسی آموخت که همه ی درس بزرگان در همه ی زندگانیم برابر آن حقیر می نماید و آن این است :

در بغداد هرروز بسیار خبرها می رسید از دزدی , قتل و تجاوز به زنان در بلاد مسلمانان که همه از جانب مسلمانان بود . روزی خواجه نصیر الدین مرا گفت می دانی از بهر چیست که جماعت مسلمان از هر جماعت دیگر بیشتر گنه می کنند با آنکه دین خود را بسیار اخلاقی و بزرگمنش می دانند ؟

من بدو گفتم : بزرگوارا همانا من شاگرد توام و بسیار شادمان خواهم شد اگر ندانسته ای را بدانم .

fara-negah — Sun, 23 Mar 2008 20:15:04 GMT

بازگشتی در کار نیست

در شکننده ترین نقطه مان،

ما را به بازی گرفته اند؛
در عشقِ سرخورده مان

به وطنی که دیگر نیست

از : نجمه موسوی-

اثرنامه دات کام

چندی پیش به امید یافتن سحرِ سازهای ایرانی خاصه شنیدنِ «دف» با دخترم همراه شدم و به شنیدنِ کنسرتِ شهرام ناظری رفتم.
میانِ من و دخترم، کارِ جهان وارونه گشته است. چرا که اوست که در پیِ یافتنِ ریشه های ندیده و نشناخته اش می باشد. در فرانسه زاده شده و هیچ گاه ایران را ندیده است. از کودکی آموزش موسیقیِ کلاسیک دیده، دوران تحصیل ابتدایی و متوسطه را در مدرسه ی موسیقی درس خوانده و سازهایی چون ویلن آلتو، کلاوسن و پیانو را فراگرفته است. موسیقی را با موزارت، بلابارتوک و باخ شناخته است اما نهایتاٌ و در دورانِ بلوغ، وقتی به دنبالِ خویشتنِ خویش می گشت « دف» را یافت که به قولِ خودش صدای دورنِ او بود.
و من که از جوانی موسیقیِ کلاسیک گوش کرده بودم و از شانزده سالگی موسیقیِ ایرانی را با "شجریان"، "بنان" و "تعریف" شناخته بودم، شب های بسیاری از خوابم زده بودم تا فلان کنسرت سمفونی را روی فلان ایستگاه رادیو گوش کنم، حال در میانسالی، گرایش به موزیکی زنده داشتم. موسیقی ای که امروز با من حرف می زند نه شجریان است و نه موزارت، بلکه خود را در طنین صدای «جک دری پر» و «میوز» می یابم. موزیک آن هاست که قلبم را می لرزاند و با من حرف می زند.
از ریشه ام فاصله می گیرم و گاه به عمد. اما برای همراهی با دخترم به کنسرتِ شهرام ناظری که سمبل موزیک « ترانس- خلسه» در ایران بود و دف در این موسیقی می توانست بهترین جلوه اش را بیابد رفتم تا دخترم بتواند بخشی از ریشه های ندیده و نشناخته اش را بیابد.
گلیم های روی سن ایرانی بودند. سازها ایرانی بودند. خواننده از شاهنامه ی کردی خواند و من هیچ یک از شعرها را نفهمیدم.
شهرام ناظری را از قدیم ترها در نقش رقیبی برای شجریان- که شاید زاییده ی ذهن من بود- نمی پسندیدم، پس تغییر و تحولات او را نیز دنبال نکرده بودم. خواننده ای که روی سن بود با من هیچ پیوندی نداشت. حتا تا وقتی نگفت، نمی دانستم دارد شعرهای شاهنامه ی کردی را می خواند. نمی دانستم شاهنامه ی کردی هم وجود دارد. نمی فهمیدم چرا اول نگفت و چرا این همه وقت گذاشت در اشعارش دقت کنم تا بلکه کلامی بفهمم تا برای دخترم ترجمه کنم.
اما نه تنها این را در انتها گفت بلکه با این که نیمی از سالن "تئاتر شهر" پاریس فرانسوی بودند یک سلام هم به زبانِ فرانسه نکرد. یک خوش آمد هم به انگلیسی یا به فرانسه نگفت. در این زمینه کاملا ایرانی ماند. چرا که حتما مثل بسیاری از هموطنان فکر می کرد که فارسی شکر است و وظیفه ی دیگران است که زبان و تاریخ او را یاد بگیرند.
بی آن که موسیقی و یا کلام، قلبم را ذره ای تکان داده باشند، کنسرت به پایانِ خود نزدیک شد. بعد از کف زدن های بسیار- به رسمِ فرانسوی ها- ناظری دوباره به صحنه برگشت و شعر « اندک اندک جمع مستان می رسد» را خواند. یک باره بغض گلویم را فشرد. با یادآوریِ آن همه امید که از دست رفته بود، آن لحظه ها که دیگر نبودند، آن یاران که هرگز نخواهند رسید و ما در انتظارشان پیر خواهیم شد، دلم لرزید. بغض از سینه ام بالا آمد و تا به گلویم برسد صدها صحنه از دورانی که این شعر را همگی با هم می خواندیم در خاطرم مرور شد.
بعد یک باره گردن کشیدم. امتناع کردم. قد راست کردم. بغضم را فرو خوردم و از این که هنرمند با عواطفم بازی می کند سخت رنجیده شدم.
او می داند تبعیدی ام، پناهنده ام، از وطنم رانده شده ام، پناه داده شده ام، اما هم چنان بی پناهم، هم چنان بی وطنم. او می داند که دیگر جمع مستانی در راه نیست. او از آن دیار می آید و خوب می داند که همه ی مستان را سر بریده اند، مثله کرده اند، بیمار کرده اند، پیر کرده اند و با هزار ابزار، مستی را از سرشان پرانده اند. پس چرا با آرزوهای از دست رفته ام مرا به بازی می گیرد؟
نمی خواهم. نمی گذارم و بغضم را فرو می خورم.
صدای دخترم مرا به خود می آورد: « قشنگ بود. مگرنه؟»
نمی خواهم زهرم را به جانش بریزم. می گویم: آری.
جمعیت بسیار بود. همه راضی به نظر می رسیدند. بار دوم بود که ناظری به تئاتر شهر پاریس دعوت می شد. می گفتند شجریان شبِ قبل برنامه داشته،- باز هم در رقابتی که هنوز هم دلیلش را نمی فهمیدم-گردانندگان سعی کرده بودند سالن را پر کنند- این طور می گفتند-. همه راضی بودند اما من در درون برافروخته بودم. دلیل بغض فروخورده ام را نمی فهمیدم تا این که هفته ی بعد برای شنیدنِ موسیقیِ ارمنستان رفتیم.
در تئاتر «اَبِس» وابسته به تئاتر شهر پاریس، با سالنی به ظرفیت 200 نفر. این بار هم سالن پر بود. با دخترم در بالکن نشسته بودیم. او محو موسیقی بود و من نگاه به جمعیت داشتم. معدلِ سن، بالای پنجاه بود. بسیاری از تماشاگران موهای سفید داشتند. تنها بودند و یا با دوستی 20-15 سال جوانتر از خود همراهی می شدند.
زن و مردِ میان سالی به نوبت روی صحنه می آمدند و در تکرار کف زدن ها قطعاتی از موسیقی ارمنستان را می خواندند. قطعات کوتاه بودند و رفت و آمدِ دو خواننده روی صحنه کمی خارج از عرف به نظر می رسید، فقط یک بار هر دو با هم قطعه ای فوق العاده زیبا را اجرا کردند.
کنسرت به پایان رسید - و به رسمِ مردم فرانسه - تماشاچیان آن قدر کف زدند تا خوانندگان دوباره روی صحنه آمدند و این بار تکه ای بسیار احساساتی را درباره ی کوه آرارات خواندند. به چهره ی آنان که در لژها نشسته بودند نگاه کردم. همان بغض در صورت های شان بود، همانی که هفته ی پیش راه بر نفس ام بسته بود. خواننده های ارمنی با آن ها همان کار را می کردند که شهرام ناظری خواسته بود با من بکند. با دیدن اشکی که بر چهره ای روان شد، سرِ سفیدی که در لرزش کف زدن تکان می خورد، زنِ جوانی که دستِ همراهِ سالمندش را به نشان دلجویی می فشرد دانستم که بازگشتی در کار نیست و آن شعر « اندک اندک جمعِ مستان می رسد» فریبی بیش نبوده است. دانستم که آن زنِ میانسال که دستِ همراه سالمندش را به دلجویی می فشرد تصویردخترِ من است بیست سالِ بعد. بی شک آنان وقتی در سال های1920-1915رانده شدند گمان می بردند که چندی نخواهد پایید که به وطن شان بازخواهند گشت. حتما آن ها هم تا مدت ها از خرید ساده ترین وسایل مایحتاجشان اجتناب کرده بودند و هر روز امید به برگشت را در خود تازه نگه داشته بودند. حتما آن ها هم هنگام سال نو، شادباش شان را با «سالِ بعد در وطن» آراسته بودند. اما آن ها هم اینجا مانده بودند و موهای سرشان را در حسرتِ چیزی که دیگر نبود سفید کرده بودند و آن چه که بود دیگر وطنی نبود که آن ها ترکش کرده بودند.
و دانستم که درست در شکننده ترین نقطه مان ما را به بازی گرفته اند، در عشقِ سرخورده مان به وطنی که دیگر نیست، وطنی که دیگر وطنِ ما نیست.

گريزانده

fara-negah — Wed, 12 Mar 2008 06:01:04 GMT

ادامه ی زلف بر باد مده...

از: علیرضا طبیب زاده

همانطور که در پست قبلی قول داده بودم شعر " گریزانده " را در اینجا می آورم. این شعر در سال 1986 در دانمارک سروده شد و شرح حال و هوای همان روزگاران است با همان زبان و سبک آن زمانی اش..

این شعر تصویر زنده ای از حال و روز ملیون ها ایرانی ست در سال های جنگ... سال های خفقان... سال های دلشوره ها و از دست دادن ها...سال های عجیب و دگرگونی های عمیق ...سال های ترس و فرار...سال های بی قراری و اشک و نا امنی...سال های بی ماه و بهار ...سال های تردید ها و تصمیم های بزرگ ...سال های تجربه های تلخ و سقوط های مداوم... سال های ناباوری و...بردباری.

در آن سال ها انسان های فراوانی به سببی که زندگی شخصی یا اجتماعی آنها را به مخاطره انداخته بود مجبور به ترک وطن شدند و به "مهاجرت " تن در دادند و به مفهوم دقیق این اتفاق... گریزانده شدند.

روح این سال ها اگر چه سال های تیغ داری بودند اما می بایست لابلای داستان ها شعر ها مقاله ها و ذهن ها زنده بماند...زندگی و خاطرات هر ایرانی در این سال ها هرکدام خمیر مایه ی یک شعر و یا داستان خوب است که می بایست گفته شود نقل شود نگاشته شود نگاه شودتامل شود تا ذهن ها روشن تر از دیروز مانع "خمیر کردن" کتاب ها شوند تا ذهن ها در آینده مانع " غبار روبی" کتابخانه های سرزمین مان شوند.

پس از ۲۳ سال از زمان گریزانده شدن این روزها، هر گاه که به عمق قضیه ی مهاجرت دقیق می شوم، به این باور می رسم که به ادبیات مهاجرت به آن اندازه که شایسته باشد پرداخته نشده و شاید به علت کثرت حادثه های پی در پی در سرزمین مان ، هرگز مجال پرداختنی مجّد پیش نیامده است... شاید!

این کمبود، زیر هر عنوان و به هر خاطری که باشد شاید دیگر جبران پذیر نباشد. مسئله ی ادبیات و فرهنگ مهاجرت که با نو آوری ها یش در فرهنگ و زبان (که در نهایت با تکیه به زبان مادری هرگز بی تأثیر از فرهنگ میزبان هم نبوده و نیست) حتی فرهنگ و زبان و ادبیات درون مرز را هم تحت الشعاع قرار داده و شاید می بایستی به صورتی علمی مورد مطالعه و تجزیه و تحلیل قرارگیرد تا نتیجه ی آن با صحت و درستی خود (نه با گمانه زنی) بد یا خوب چراغ راه پویندگان آینده ی ادب وفرهنگ سرزمینمان باشد.

دیگر باورم این است که زمان آن فرا رسیده که رشته ای دانشگاهی تنها در زمینه ی پرورش منتقد ادبی( و نه ادبیات به مفهوم و کارآیی امروزی) لازم است تا به این مقوله به طرزی علمی تر حرفه ای تر و جدی تر پرداخته شود تا دستها و ذهن های بی مسئولیت گاه گاه لاشه ی این حضور مسلم (شعر ) را کمتر مورد معاشقه های" زبانی" و " سبکی" من در آوردی قرار دهند و تا اجازه دهند این مقوله هم مانند دیگر شاخه های هنری طی طریق تکاملی خویش را بگونه ی طبیعی داشته باشد. کما اینکه زمان و طبیعت دو پدیده ای هستند که هرگز گول نمی خورند و گام به گام و گام در گام راه خویش را می روند و ملودی خویش را می نوازند و چه خوب!...

و اما شعر.....

گریزانده

کپنهاک – زمستان 1986

از پس پيکر آشفته ی ماه،

قامتی خيس ز باران و هراس

پا به راه است ، کمی با ترديد

چمدان روی زمين

به عقب می نگرد

واپسين لحظه و تصوير به جان می نوشد

دستها چرخش ماتی در باد

چشم ها خيره و مغموم

پس پرده ی شور

لرزش لبهايش،

قطره ها را به هوا می سپُرد

***

روبرو در دل شب

نه افق جلوه گر است، نه بلندای اميد

و نه ديدار به او می خندد

روبرويش همه ابهام، همه مبهم و تار

زير پايش، تا دور

لاشه ی جاده بلند...

تا فراسوی زمينی ديگر

اينک اما، افسوس

زادگاهش در دود

روی خون غلتان است

سر ستون های بُت خاکی او،

روی مقياس ِ زمان

و زمان روی تن حادثه ها می لغزد

هر جوانه ز سر شاخه ی سبز

بی سبب روی زمين می افتد

آيه ای از پس ِ پنهان قرون

فال او را زده است

...

بايدش رخت سفر پوشيدن

وقت ماندن طی شد

موسم زندگی است!

زنده می بايد ماند

و زمين را به پگاه،

دانه ها بايد کاشت!

از تن خشک زمين،

جنگلی بايد ساخت

سايبان بر پا کرد

سايه ها کم شده اند!

قامت خيس به خود می گويد:

موسم زندگی است

زنده می بايد ماند

گر بمانم اینجا

اثرم جز به تنِ مرمر ِسنگ

نتوان يافت دراين خاکِ صبور

...

بایدم رخت سفر پوشیدن!

زلف بر باد مده!

fara-negah — Fri, 07 Mar 2008 02:02:04 GMT

از: علیرضا طبیب زاده

خبر زیر را امروز دیدم

و یک خاطره از دانمارک یادم آمد

که حاصل یک نگاه متفاوت بود

و در نهایت به یک شعر رسید.

این خبر و خاطره و نگاه و شعر با هم بی ربط نیستند! شعر را فردا پست می کنم.

خبر:

از: سایت "هشت مارس

اعتراض به اجباری بودن چادر در دانشگاه آزاد ورامین

یکی از استادان این دانشگاه در اقدامی متحجرانه دانشجویان دختری را که حاضر نبودند حجاب اجباری چادر را در سر کلاس رعایت کنند از کلاس خود اخراج کرد که همین امر موجب اعتراض این دانشجویان شد. گزارش های رسیده حاکیست که دكتر اسدي ، معاون فرهنگي و رييس گروه فقه و حقوق دانشگاه آزاد ورامين، نه نفر از دانشجويان را بخاطر پوشش غير چادر از كلاس اخراج كرد. اين استاد به دانشجويان گفته است که هيچ كس را بدون چادر در کلاس خود راه نخواهد داد. این اقدام اعتراض دانشجویان را در پی داشت . باعث شد که دانشجویان با حضور در دفتر ریاست این دانشگاه نسبت به این عمل اعتراض کنند که ریاست دانشگاه آزاد ورامین نیز برای آرام کردن دانشجویان مجبور شد که به ایشان قول پیگیری این مسئله را بدهد

و اما خاطره...

یادم می آید سال 1985 .م ، 23 سال پیش زمانی که پس از آوارگی در کشورهای ترکیه، رومانی، یوگوسلاوی سابق، ایتالیا، و سیر و سیاحت ها ی الزامی و کنجکاوانه و پرسه های اجباری و خطرناک و مقتضای سن ( که هر روز وشب اش قصه ایست) و در نهایت رسیدن به دانمارک، مسئله ی پناهندگی و پناهجویی سر دفتر تمام مسائل روز ایرانیان گریزانده ، نه تنها در کشور های مرفه اسکاندیناوی، بلکه در تمام دنیا بود. مسئله ای که در آن زمان گریبانگیر ذهن کلیه ی ایرانیان بود، اعم از بیرون شدگان و یا آنهایی که در شرف پیوستن یه جمع بیرون شدگان بودند.

دلائل کوچ اجباری، بی شک هر کدام در جایگاه خود و بسته به احوال و اوضاع فردی؛ برای گریز جغرافیایی قابل قبول و موجه بودند از جمله دلائل سیاسی؛ مذهبی؛ خانوادگی؛ جنسی، قانونی و جنگ...

همان زمان، برای کالبد شکافی، دانستن چرایی و سبب یابی نارضایتی و عدم تمکین مردم، که پی آمد آن کوچ و آوارگی بود، به ذهنیت ها و دلائل بی شماری بر می خوردم که یکی از آنها یه نظرم واقع بینانه ترین و صحیح ترین آنها بود یعنی دلیل سیاوش ایروانی. برای ادا نمودن حق مطلب لازم است سیاوش ایروانی را کمی بشناسیم.

...

سیاوش ایروانی، متواد تهران بزرگ ، یک شهری ی روشن- ذهن به معنای واقعی واژه، فارغ التحصیل دانشکده فلسفه از هند، یک سیاسی بی شعار، هموسکسوال (مادرزاد... محض اطلاع)؛ متأهل ؛ پدر سه پسر(هر سه سالم ...محض باز هم اطلاع) ، نویسنده 27 کتاب کودک در سال های 1349 تا 1356؛ نویسنده ی مقالاتی بیشمار ، محکم ، سیاسی و علمی، استاد فلسفه دانشگاه و خلاصه کنم ، در کل انسانی اندیشمند و بی آزار و در سا ل های بعد از انقلاب ؛ ممنوع القلم، ممنوع التدریس و فاقد شغل.

او در سال 1986 برای بقای خود ، همسر و فرزندانش راهی دانمارک می شود و در گیرودار این سال ها، دو فقره سکته ی قلبی را در خودآگاه همیشه در صحنه اش به ظهور و چاپ می رساند ( با کادر سیاه و رتوش شده البته).

با این وصف او در دنیایی آزادتر تلاش انسان دوستانه را از سر می گیرد.

18 سال از همان آغاز رسیدنش ، با خون دل ماهنامه ی شعرو ادب برونمرز ایران را با همیاری چندی ( از جمله من )تولید می کند که در نوع خود بی نظیر است ( با توجه به تداوم و تنوع)

با همکاری چندی(و من) اولین رادیو فارسی زبان دانمارک را برای کودکان و نو جوانان بنا می کند . و کار های ارزشمند و ماندنی دیگر که ...

بگذریم از بقیه ی قضایا و این هم لبّ مطلب ...نگاه

او در مصاحبه ای که روز اول ورودش به دانمادک با سازمان پناهندگی برای اثبات قانونی دلیل گریزش دارد ، چنین می گوید:

پرسشگر سازمان پناهندگی :

آنطور که شرح دادید گذشته شما ، مدارک و کتاب ها و مطالب نوشته شده و از همه مهم تر رژیم حاضر و حاکم در ایران فعلی، باعث تقاضای شما برای اخذ پناهندگی از نوع اول (سیاسی) شده است که مورد قبول این سازمان قرار گرفته و شما در شاخه ی (کاتیگوری) پناهندگان سیاسی قرار می گیرید و به شما، پس از سه ماه طبق قانون، پاسپورت سیاسی تعلق می گیرد که دارای مزایای بیشماری نسبت به پاسپورت اجتماعی است. سوالی دارید؟

سیاوش ایروانی :

بله! اما من پناهنده ی سیاسی نیستم! من پناهنده ی اجتماعی ام

پرسشگر سازمان پناهندگی :

برای من بسیار عجیب است. تا حال من با هر فردی که مصاحبه کردم، اصرار بر این بوده تا به هر نحو خود را سیاسی و یا سیاسی تر جلوه دهد. شما چرا بر عکس عمل می کنید؟

سیاوش ایروانی :

من عین واقعیت را سعی می کنم بگویم. با اینکه آن زمان نمی توانستم به عنوان یک شهروند که کشورش روی خون می غلتد سیاسی نباشم اما بیش از آنچه یک رژیم و یا یک مکتب و یا مذهب خاص به لحاظ سیاسی بتواند مرا از پای در آورد، این اجتماع پیرامونم بود که با سپری ذهنی و قوی تر نتوانست هیچ بخشی از من ( اعم از ذهنیت من، جنسیت من، مذهب شخصی من ، جایگاه اجتماعی من و فردیت من ) را در خویش بپذیرد. و من مانند هزاران هزار انسان دیگر، پرتاب شده ی اذهان مردم خویشم نه هیچ چیز دیگر. گو اینکه تنها یکی از این دلایل برای سیاسی بودنم کافی ست.

مذهب و رژیم ، زاده ی همین اذهان است وگرنه هیجگاه جایگاه پهناوری به این گونه نمی توانست داشته باشد. من و امثال من در میان همزبانان و هموطنان خویش یک وصله ی ناجوریم وشما هم به اشتباه مرا سیاسی مپندارید! من یک گریزانده ی اجتماعی هستم !

....

پرسشگر سازمان پناهندگی :

تصور می کنید با تغییر این رژیم به خانه خویش باز گردید؟

سیاوش ایروانی :

نمی دانم! اما با شناخت و ذهنیتی که از اجتماع و تاریخ گذشته دارم، می دانم هر رژیمی که در هر کجا به قدرت برسد نشأت گرفته و خلاصه ی طریقه ی اندیشیدن اکثریت همان اجتماع است و اگر حکومتی دیگر تاب حکمرانی نیاورده و عرصه را بر خویش تنگ دیده و سرنگون شده به این سبب است که اندیشه و ذهنیت مردم آن اجتماع تغییر کرده ست. پس مشکل اصلی همانطور که گفتم رژیم نیست بلکه زدودن افکار پوسیده ی مردم است که باعث بوجود آمدن همچنین قدرت حاکمی از درون خویش می شود.

......

...

شعر " گریزانده" را که در همان سال سرودم و در دفتر شعر " فراسوی انتظار" یه چاپ رسید ثمره ی آنگونه نگاه کردن است که تقدیمش کردم به سیا وش ایروانی ( این نام مستعار است برای حرمت رفاقت مان).

این شعر را در پست بعدی خواهید دید